Kỹ năng cốt lõi để thành công - dành cho tất cả mọi người

Khi đọc sách self-help hay tham gia bất kỳ hội thảo khóa học nào, anh em có thể đã nghe que hàng trăm đức tính để trở nên thành công, thành đạt, thịnh vượng. Nào là cần cù, chịu thương, chịu khó. Nào là thông minh, sáng tạo, tư duy mở. Nào là hình thành thói quen tốt, kỹ năng tự học, tính kỷ luật. Và hàng loạt yếu tố khác như tinh thần cầu tiến, sự tập trung, quản lý thời gian, dám chấp nhận rủi ro,...

Ít nhiều trong những yếu tố này, chúng ta sẽ luôn nghe những điều ngược lại ở đâu đó trên truyền thông hoặc khi đi làm. Chúng ta sẽ nghe đâu đó mẫu câu "Yếu tố X không quá quan trọng, hãy tập trung vào Y". Kiểu như đừng làm việc chăm chỉ, hãy làm việc thông minh. Hay ở chiều ngược lại, anh em sẽ nghe ở đâu đó rằng sếp không cần những người quá giỏi, sếp chỉ cần những người chăm chỉ, làm theo và không cãi.

Nếu bây giờ phải chọn ra và nói kỹ về 1 hoặc 2 yếu tố để thành công, trên mọi lĩnh vực và gần như đúng với hầu hết tất cả mọi người, mọi tầng lớp, bất kể địa vị kinh tế, điều kiện sống anh em sẽ chọn ra yếu tố nào? Đối với Hải, đó sẽ chỉ là 2 kỹ năng: kỹ năng thuyết phục và kỹ năng từ chối.

Kỹ năng thuyết phục

Tất cả chúng ta đều đã, đang và sẽ tiếp tục thuyết phục ai đó. Một đứa trẻ mới sinh ra đã thuyết phục mẹ cho bú bằng cách khóc. Đứa trẻ đó lên 6 đã thuyết phục ba cho tiền tiêu vặt bằng lời nói. Nếu chúng ta muốn có thứ gì, chúng ta phải nói với ai đó có khả năng giúp chúng ta đạt được điều đó. Nếu họ không đồng ý, chúng ta phải thuyết phục.

Hải tin rằng thành công là đạt được thứ mình muốn; hạnh phúc là muốn chính thứ mình đang có. Nếu nói về bao nhiêu tiền là thành công, sẽ không bao giờ có một con số cụ thể. Với một người đi ở thuê trọ, đạt mức lương 10 triệu để đảm bảo tiền ăn, tiền phòng, điện - nước - wifi và dư ra 2 triệu tiết kiệm mỗi tháng là thành công. Nhưng với người muốn mua chung cư 8 tỷ, lương gấp 3 lần vẫn là không đủ để gọi là thành công. Và tương tự với 1 người có 50 tỷ và muốn xây dự án nghìn tỷ, ít nhất phải huy động được thêm 950 tỷ nữa mới tạm gọi là thành công. Trong khi nếu đem 50 tỷ đó đi gửi ngân hàng lấy lãi thì 1 tháng ngồi không cũng bỏ túi 200 triệu, gấp 20 lần tiền anh đi thuê trọ ở trên làm việc vất vả cả tháng để kiếm được. Và tất nhiên, nếu người lương 10 triệu nói người có 50 tỷ là trọc phú ham đòn bẩy thì quả thật là thiển cận.

Hải vừa làm 1 thao tác là thuyết phục độc giả tin rằng không có 1 con số cụ thể nào về tiền để nói 1 người là thành công. Và vì thế nhiều người sẽ có những quan điểm khác nhau về thành công, nhưng ít nhất sẽ có một điểm chung là đạt được thứ mình muốn. Vì vậy muốn thành công cần phải thuyết phục. Người có lương 30 triệu phải tiếp tục cải thiện kỹ năng để thuyết phục sếp tăng lương để mua nổi chung cư 8 tỷ. Người có 50 tỷ phải thuyết phục cổ đông, nhà đầu tư, ngân hàng giải ngân để xây tiếp dự án nghìn tỷ. Một sinh viên muốn tốt nghiệp phải trình bày và thuyết phục hội đồng đánh giá cao đề tài của mình. Một người muốn có việc phải cầm CV đi thuyết phục nhà tuyển dụng thuê mình. Một người tán gái thành công là một người thuyết phục được cô gái đó yêu anh ta. Với một người muốn bán hàng, thành công là thuyết phục được khách mua hàng của mình.

Thuyết phục là sao? Thuyết phục là làm cho người khác tin rằng điều gì đó là hoàn toàn xứng đáng và nhận cái gật đầu của họ. Nghe qua thì đơn giản nhưng để thuyết phục ai đó có khi còn phải dùng cả hành động và kết quả. Dù là bất cứ ai, làm bất cứ ngành nghề gì đều cần thuyết phục. Nếu muốn người khác xuống tiền, anh em phải làm cho người khác tin rằng điều đó là hoàn toàn xứng đáng. Đó gọi là Win-Win, là tôi thắng, anh cũng thắng. Nếu không, họ sẽ không xuống tiền. Mà nếu có lỡ xuống và không đòi lại được tiền, họ sẽ đi đâu đó ra ngoài kia và nói về trải nghiệm không tốt của họ đối với anh em. Chỉ có thuyết phục mới tạo ra sự đồng thuận. Chính nhờ sự đồng thuận đó mới làm cho người khác dành tài nguyên cho anh em. Nói cách khác, nếu một người có thể thuyết phục được tất cả mọi người, anh ta có thể đạt được bất kỳ thứ gì nhân loại tạo ra để phục vụ cho nhân loại, bao gồm cả tiền và cả những thứ có tiền chưa chắc đã mua được.

Bạn muốn lãnh đạo ai đó, bạn phải thuyết phục người khác ủng hộ và làm việc cho bạn. Nếu người ta không phục bạn, không tôn trọng bạn, họ sẽ rời bỏ bạn ngay khi có cơ hội. Có câu: Khi ngôn từ bất lực thì bạo lực lên ngôi. Đừng bao giờ trách ai đó rời đi khi bản thân chưa đủ thuyết phục để họ ở lại. Bởi vì rời đi chính là giải pháp tốt nhất cho cả hai để tránh tình hình tệ đi.

Kỹ năng từ chối

Kỹ năng từ chối ở đây bao gồm 2 khía cạnh. Thứ nhất là kỹ năng từ chối người khác. Và thứ hai là kỹ năng đón nhận lời từ chối.

Kỹ năng từ chối người khác

Ai trong chúng ta đều sẽ có lúc cần phải nói không. Nếu chúng ta không thể giúp được cho người khác, chúng ta cần nói không. Nếu chúng ta không có nhu cầu mua hàng của người khác, chúng ta cần nói không. Nếu chúng ta không nhận lời tỏ tình của người khác, chúng ta cũng cần nói không. Nói cách khác, chúng ta không nên nhận lời khi không đủ thời gian, năng lực làm việc, hoặc khi lời đề nghị không phù hợp, đi ngược lại suy nghĩ bản thân.

Từ chối không có nghĩa là ích kỷ không giúp người khác, đôi khi nó là cách tốt nhất để giúp người khác - và giúp chính mình. Khi thợ sửa máy tính thấy có điềm, họ nên chỉ khách hàng mang máy ra hãng thay vì nhận tự sửa chúng từ đầu. Khi gặp một người đang tai nạn mà bản thân không có khả năng sơ cứu, người đó nên la lên để mọi người đến hỗ trợ và gọi cấp cứu chứ không phải là tự nhận mình là bác sĩ chuyên khoa.

Kỹ năng đón nhận sự từ chối

Từ chối không có nghĩa là dấu chấm hết. Elon Musk từng bị từ chối, Jack Ma từng bị từ chối nhiều lần. Ai trong chúng ta cũng từng có ít nhất một lần trong đời bị từ chối. Có người sẽ thường xuyên chia sẻ về nó, nhưng cũng có người sẽ chẳng bao giờ nhắc đến nó và coi đó như là nỗi ô nhục. Nhưng thực ra, phản ứng của một người trước sự từ chối mới quyết định người đó là ai. Và đó mới là thứ quyết định xem người đó có thành công hay không, sự thành công đó có bền vững hay không?

Nếu một người vì sự từ chối mà hao hụt sức khỏe tâm trí, tổn thương tinh thần, mất ăn mất ngủ, vì thứ đó mà làm lãng phí thời gian quý báu của bản thân mình thì người đó nên xem lại. Và nếu bị từ chối mà cả đời người đó sẽ không bao giờ dám thử lại điều mình cho là đúng nữa, người đó cũng cần xem lại. Cách diễn giải khác về suy nghĩ mất mặt khi bị từ chối đó là sự sĩ diện. Đại loại là trước khi thành công thì sự sĩ diện của bạn không đáng giá 1 xu.

Với những người từng gia nhập thị trường lao động đủ lâu, họ sẽ nhận ra rằng trung bình nhân viên bán hàng có thu nhập cao hơn các nhân viên khác trong cùng công ty, có trường hợp còn cao hơn cả trưởng phòng và giám đốc. Không phải là vì họ giỏi hơn hay hay thông minh hơn những người khác mà là vì họ có thể tiếp tục đứng dậy sau mỗi lần bị từ chối, còn những người khác khi bị từ chối một vài lần sẽ bỏ cuộc ngay và không thể trụ lại công việc này. "Đừng gọi cho chị nữa, đã có quá nhiều bạn gọi cho chị rồi" - "Ý chị là em nên liên lạc lại trong 3-6 tháng tới, đúng chứ?". "Anh không có nhu cầu em" - "Vậy em xin kết nối Zalo với anh để giới thiệu cho anh sản phẩm phù hợp hơn trong tương lai ạ".

Nếu tôi bị từ chối, ok hãy thử lại thôi. Tôi biết có điều gì đó cần thay đổi, hoặc là thay đổi bản thân mình, hoặc là đổi sang nói chuyện với người khác. Và vì thế tôi tiếp tục thử lại, tôi không đặt nặng hay áp lực chuyện phải thành công ngay lần đầu tiên hay bị từ chối bao nhiêu lần.

Hầu hết mọi người sẽ không sẵn sàng chấp nhận thất bại công khai. Nhiều người không thể chịu đựng được sự từ chối mặc dù trước sau gì điều đó cũng sẽ đến. Nếu ai đó đã nhận ra rằng sự từ chối là không thể tránh khỏi, họ sẽ chọn cách tiếp nhận nhiều lời từ chối. Mục tiêu là thu thập càng nhiều sự phản hồi càng tốt. Tôi sẽ gọi điện cho 1 người dù người đó có thể sẽ chẳng bao giờ mua hàng của tôi. Tôi sẽ nhắn tin cho một người dù người đó sẽ chẳng bao giờ phản hồi hay làm việc cho tôi. Tôi sẽ gửi email cho một người dù người đó có thể sẽ chẳng bao giờ tuyển dụng tôi.

Nhiều người trẻ ngày nay vì một lý do nào đó đã đánh mất khả năng bắt chuyện với 1 người lạ. Có thể là vì sự tự ti mình chưa đủ tốt, có thể họ sợ mối quan hệ đó sẽ chẳng đi đến đâu, có thể là xấu hổ khi bị từ chối hay sợ bị đối phương bêu rếu. Có thể là do mạng xã hội, màn hình điện thoại, hay online scam đã làm họ không còn tự tin để tiến lại nói chuyện với một ai đó vì sợ người khác nghĩ gì đó không tốt về họ. Sự thật là không ai nghĩ nhiều về tôi nhiều như chính bản thân tôi. 100 năm sau, những người dù yêu hay ghét tôi cũng sẽ lần lượt qua đời dù muốn hay không - và tôi cũng thế. Vậy tại sao tôi lại không sống hết mình? Tại sao tôi lại không vắt kiệt quả chanh mà cuộc đời ban tặng cho mình? Tại sao tôi lại không để cho những người tôi yêu thương và cho phép tôi yêu thương họ vắt kiệt mình? Bởi vì suy cho cùng, mối quan hệ của chúng ta trước sau gì cũng sẽ phải kết thúc. Steve Jobs có một câu nói rất nổi tiếng rằng:

Hầu hết tất cả mọi thứ, tất cả sự kỳ vọng từ mọi người, tất cả sự tự hào, tất cả nỗi sợ xấu hổ khi thất bại, đều sẽ biến mất khi đối diện với cái chết, chỉ còn để lại điều gì thực sự quan trọng.

Thật ra chính những người đạt được thành công quá sớm nhưng chưa nhận đủ nhiều lời từ chối mới là điều đáng e ngại. Khi bạn đã là người có nhiều tiền bạc, danh vọng, quyền lực, chuyện gì sẽ xảy ra nếu như tôi từ chối bạn vì tôi thấy bạn không thuyết phục? Bạn sẽ coi đó là chuyện hiển nhiên, bình thường nên xảy ra hay bạn sẽ ăn thua đủ với tôi? Bất kể bạn là cửa trên, cửa dưới hay cửa ngang với tôi, nếu vì sự từ chối của tôi hay ai đó mà "giận cá chém thớt", tôi sẽ kiểu: "Đừng làm thế với tôi, tôi sợ lắm!". Và tin tôi đi, bất kỳ ai khác rơi vào tình huống giống tôi cũng sẽ hành xử như vậy. Và vì thế, người đó sẽ rất dễ đánh mất sự nghiệp của chính mình.

Kết

Là một người viết, thành công đối với Hải là thuyết phục được người khác đọc hết bài viết của mình. Vì thế Hải sẵn sàng đón nhận mọi ý kiến, bất kể là khen hay chê. Khi ai đó khen Hải, Hải sẽ kiểu: "Ok, cảm ơn bạn nhé, tầm ngày này tuần sau Hải sẽ lại ra bài mới, nhớ đón đọc nha!". Còn khi ai đó chê bai, Hải sẽ biết rằng : "Được rồi, có điều gì đó cần thay đổi!".